Yurtdışı Borçlanması ve Türkiye'den Emekli Olma Şartları

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarımızın sayısı 5,5 milyon civarında. Bu büyük çoğunluğu oluşturan vatandaşlarımız yaşadıkları ülkeler de emekli olmanın dışında Türkiye'den hizmet borçlanması yaparak 2. emekliliğin şartlarını merak etmekte olup, makale de bu durumda olan ve konuyu merak eden vatandaşlarımız için önemli olan hususları açıklamaya çalışacağım.

3201 sayılı kanunla yurtdışı borçlanması ile emekli olma imkanı getirilmiştir. Bu hak, "6552 sayılı Torba Kanun"dan önce,  yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları yada çifte vatandaşlık hakkına sahip olanlar için geçerliydi. 6552 sayılı Torba Kanunla, doğumun da Türk vatandaşı olup, sonrasında çıkma izni alarak yabancı bir ülke vatandaşlığı kazananlar içinde yurtdışı borçlanması ile Türkiye'den emekli olma imkanı kazanılmıştır.

Peki yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız hangi süreler için borçlanabilecektir. 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı olarak Türkiye dışında geçen ve bunu belgelendirebilen sigortalılık sürelerini yada her biri için en fazla 1 yıllık işsizlik süreleri ile yurtdışın da ev hanımı olarak geçirilen süreler için yurtdışı borçlanması yapılabilir. Ayrıca borçlanma yapılacak bu sürelerde kişinin Türk vatandaşı yada çifte vatandaş olması gerekmektedir. Tabi vatandaşlıklardan biri Türk vatandaşı olmak kaydıyla. Çıkma izni ile Türk vatandaşlığını kaybedenler için borçlanma hakkı tanınmış da olsa Vatandaşlığın kaybedildiği süreler için maalesef borçlanma hakkı verilmemiştir. Borçlanma yapmak isteyenlerin, borçlanma yapacakları günler için bir alt veya üst sınır bulunmamaktadır. İstedikleri ve ihtiyaçları olduğu kadar(ister bir ay, ister 20 yıl) borçlanabilirler. Türkiye'de çalışmışlığı olmayan kadınların, 4b (Bağ-kur) hükümlerine göre 7.200 gün ve 20 yıllık sigortalılığı, erkeklerin ise 9.000 gün ve 25 yıllık sigortalılıkları şartı ile emeklilikleri mümkündür. Yurtdışında bulunan vatandaşlarımızın Türkiye'den en az 1 günlük sigortalı çalışmışlıkları var ise, daha az prim ödeyerek daha yüksek maaş alma imkanlarına sahiptirler. Ödeyecekleri prim ise 2016 yılı için, brüt asgari ücretin alt sınırı olan 1.647,00 TL ile üst sınır olan 10.705,50 TL arasında seçecekleri tutarın % 32'sidir. Borçlanmanın geçerli olabilmesi için tahakkuk eden tutarın size tebliğinden itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekir. Bu tutar ilgili süre içinde ödenmediği takdirde yurtdışı borçlanması için yeniden başvuru yapmalıdır. Ayrıca yurtdışı borçlanması ile gerekli olan gün sayısı tek seferde borçlanarak ödenebileceği gibi, peyderpey borçlanmaya giderek de emekli olabilirler. Burada unutulmaması gereken nokta, her başvuru için aynı bürokratik işlemleri tekrar yapmak gerekir.

Yurtdışı Borçlanması Nasıl Yapılır

Yurtdışı borçlanmasına başvuracak olanlar, Sosyal Güvenlik İl yada İlçe Müdürlüklerinden  edinecekleri "Yurtdışı Hizmet Borçlanması Talep Dilekçesi"ni inceleyip doldurarak ister elden teslim ile ister posta yoluyla SGK'ya iletmeleri, ayrıca SGK Güvenlik İl/İlçe Müdürlükleri tarafından istenen Ek belgelerinde kuruma ibrazı gerekir.

Ek Belgeler:

- Çalışma Belgesi

- İkametgah Belgesi ( Ev Hanımları)

- Ülkeye Giriş Çıkış Belgesi

- Pasaport Fotokopisi

Şimdi çok önemli bir noktaya değinmek istiyorum. 6552 Sayılı Torba Kanun ile 3201 sayılı kanuna şu hüküm eklenmiştir: "Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce, akit ülke sigortasına girdiği tarihin, Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir" Bahsettiğimiz bu ek 29.09.2014 tarihinde 3201 sayılı kanunda yapılan değişiklikler konulu 2014/27 sayılı genelge de açıklanmıştır. Ülkemizin 24 ülke ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmakta. 24 ülkeden 18 inde (Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, Kanada, Kebek, KKTC, Lüksemburg, Makedonya ve Slovakya) işe başlama tarihleri, Türkiye'den işe başlama tarihi sayılıyor. Kısaca Türkiye'den işe başlama tarihi, yurtdışındaki işe başlama tarihinden önce ise Türkiye'deki işe başlama tarihi baz alınıyor. Yurtdışındaki işe başlama tarihi, Türkiye'deki işe başlama tarihinden önce ise yurtdışı borçlanmasında yurtdışında işe başladığı tarih ilk işe giriş tarihi olarak esas alınıyor. Konuyu basit bir örnekle açıklayalım.

Örnek Olay: Türkiye'de 01.02.2015 tarihin de çalışmaya başlayan 1976 doğumlu Birol Bey, Almanya'da 01.03.1995 - 31.12.2010 tarihleri arasında çalışmıştır. Birol Bey, Almanya'da çalışarak geçirdiği süreler için yurtdışı borçlanması yaparak Türkiye'den de emekli olmak istemektedir. bu sebeple 01.03.1995 - 31.12.2010 süresinde geçen 5.700 gün çalışmasını borçlanmıştır. Bu durumda Birol Bey'in Türkiye'den ilk işe başlama tarihi 01.03.1995 olarak alınacak ve yurtdışı borçlanması da bu tarihe göre yapılacaktır.

Bu örneğimize göre Birol Bey'in işe başlama tarihi 01.03.1995 olduğundan, 25 yıllık fiili hizmet süresi, 55 yaş ve 5750 prim günü şartlarına tabidir. Birol Bey borçlanma talebini 01.02.2016 tarihinde yapmıştır. 01.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında taban asgari ücret brüt 1.647,00 TL dir.

Bir günlük brüt ücret: 1.647,00 / 30 = 54,90 TL

Birol Bey 5.700 gün borçlanarak tam emekli olmak istemektedir.

 5.700*54,90 = 312.930,00 TL

Yurtdışı borçlanma oranı %32 dir.

312.930,00*0,32 = 100.137,60 TL Yurtdışı borçlanma tutarını ödediğinde 55 yaşında Türkiye'den tam emekli olabilecektir. Birol Bey isterse 3.600 gün şartlarına göre kısmi emekli de olabilir.

           

Tabi önemli bir hususu da burada hatırlatmak isterim. Türkiye'den emekli olabilmek için. Almanya'da çalışmıyor olmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan başka bir aylık veya yardım almamak gerekiyor. Aksi takdirde Almanya'da çalıştığı müddetçe Türkiye'den hak ettiği emekli maaşından faydalanamaz. Almanya'dan emekli olduğunda yada çalışmayı bıraktığında Türkiye'den kendisine maaşı tahsis edilir. Yazımı burada sonlandırarak makalemin tüm ilgililer için faydalı olmasını temenni ediyorum.

Kaynakça;

- 3201 Sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun (22.05.1985)

- Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik (06.11.2008 / 27046 Sayılı Resmi Gazete)

- 6552 Sayılı İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun (11.09.2014 / 29116 Mükerrer Sayılı Resmi Gazete)

- 3201 Sayılı Kanunda Yapılan değişiklikler Konulu Genelge (29.09.2014, 2014/27)

Sedat Öngel

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/sedatongel/002/

Devamını Oku…

GSS Primi Ödemek Emekli Etmez

Genel Sağlık Sigortası ödüyorum, emeklilik hakkım var mı? Sadece sağlık primi ödüyorsanız yani emekli değilseniz, herhangi bir işte çalışmıyor, ticari veya tarımsal faaliyette bulunmuyor, isteğe bağlı sigorta ödemiyor ve işsizlik sigortası parası almıyorsanız zorunlu Genel Sağlık Sigortası Primi (GSS) ödüyorsunuz demektir. Zorunlu GSS primi ödeyenler sağlık yardımı alabilir ancak ödenen bu primlerle emekli olamaz. Yani zorunlu olarak GSS ödeyenlerin ödedikleri sağlık primleri emeklilikte geçerli değildir. Emekli olabilmek için yukarıda saydığım faaliyetlerden birisi ile ilgili prim ödenmesi gerekmektedir. 

Bir işyerinde asgari ücretli işçi olarak çalışıyorum. Bizim mazeret izni hakkımız var mı? S.S.İşçilerin yıllık izinlerinden başka mazeret izinleri vardır. İşçinin evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü halinde 3 gün, eşinin doğum yapması halinde ise 5 gün ücretli izin hakkı bulunmaktadır. Ayrıca yine işçilerin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 güne kadar ücretli izin hakları vardır.

NE ZAMAN EMEKLİ OLURUM?
04.03.1959 doğumluyum. 20 ay askerlik yaptım. 1 sene sonra 1981'in 10. ayında sigortalı işe girdim. Ne zaman emekli olurum? İşe girişinize göre 25 yıl, 46 yaş ve 5075 prim günle tam emeklilik şartlarına tabisiniz. Prim gün sayınız tamamsa hemen emekli olursunuz. Ayrıca 23 Mayıs 2014 tarihi itibariyle 3600 günü tamamlamışsanız 59 yaşınızın dolacağı 04.03.2018 tarihinde yaştan emekli olabilirsiniz. 3600 günü 23 Mayıs'tan sonra tamamlarsanız 60 yaşa tabi olursunuz. 

17.07.1979 doğum tarihim, SSK girişim 31.11.1997, askerliğimi 1998'de 18 ay yaptım. 5000 gün primim var. Ne zaman emekli olurum?İşe başlangıç tarihinize göre 25 yıl, 57 yaş ve 5900 prim gün şartlarına tabisiniz. 57 şartınızdan dolayı 2036 yılından önce emekli olamazsınız. 17.07.2036'ya kadar prim gününüzü tamamlayarak bu tarihte emekli olabilirsiniz.

Ali Şerbetçi

Kaynak: http://www.takvim.com.tr/yazarlar/aliserbetci/2016/01/26/gss-primi-odemek-emekli-etmez

Devamını Oku…

Kişinin Nereden Emekli Olacağını Son 7 Yılda Ödediği Primler Belirler

Çalıştığı son 7 yılda prim ödemiş bir sigortalı, sürenin yarısından fazlasını hangi kurumda geçirmişse o statü üzerinden emekli olur.

1 Ekim 2008 tarihi öncesinde sigortalı olup SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı’na tabi olan sigortalılar bu kanunlardaki hükümlere göre emekli olmakta. 1 Ekim 2008 tarihi öncesinde sigortalı olan kişilerin hangi statüye göre emekli olacağı son 7 yılda prim ödediği statüye göre belirlenir. Son 7 yıl içerisinde Emekli Sandığı ve Bağ-Kur’a prim ödemiş bir sigortalı bu sürenin yarısından fazlasını hangi kuruma tabi olarak geçirmişse o statüden emekli olması söz konusudur. Bu kapsamda son 7 yılın karşılığı prim günü olarak 2 bin 520 gündür. 

Maaşı yükselebilir

Bunun yarısı olan 1.260 günden bir fazlası yani 1.261 gün hangi statüde prim ödenmişse çalışan kişi ileride bu statüden emekli oluyor. Diğer taraftan çalışanın son yedi yıl içerisinde ikiden fazla sigortalılık statüsüne prim ödenmiş olması halinde 1.261 gün şartı aranmaz. Bu durumda son 2 bin 520 gün içerisindeki sigortalılık statülerinden hangisine daha fazla prim ödenmişse emeklilik bu statüden gerçekleşir. Örneğin,  son 2 bin 520 gün içerisinde 839 gün SSK’ya, 839 gün Bağ – Kur’a, 842 gün Emekli Sandığı’na prim ödemiş bir çalışan memur statüsünde emekli olacaktır. Böylelikle daha yüksek emekli aylığına hak kazanabilecektir.

ASKERLİK DEĞİŞTİRMEZ

ASKERLİK borçlanmasıyla kazanılmış günler son 1.261 günün hesabında dikkate alınmaz. Askerlik borçlanması askerliğin yapıldığı dönemdeki sigortalılık statüsünü göre değerlendirilir. Yani 2015 yılında emekli olacak bir kişi askerliğini 2015 yılında bile borçlansa, ödediği primler askerlik yaptığı döneme sayılır ve o dönemdeki statüsüne eklenir. 

Kaynak: http://www.aksam.com.tr/ekonomi/kisinin-nereden-emekli-olacagini-son-7-yilda-odedigi-primleri-belirler/haber-460599

Devamını Oku…

Eşten Alınan Ölüm Aylığının Kesilmesi

Annem, ölen babam üzerinden ölüm aylığı almaktadır. Annemin sigortalı olarak çalışması durumunda aylık kesilir mi? 

Ölüm aylığı alan eşlerin aylığı 2 durumda kesilir. Birincisi ölüm aylığı alırken evlenmeleri, ikincisi ise vefat etmeleri halinde aylıktan düşerler. İşe girip çalışmaları veya emekli olmaları halinde eşlerden alınan aylık kesilmez sadece aldıkları oran düşer. Örneğin; anneniz, eşinden aldığı aylıkta başka bir çocuğu yoksa yani aylıkta tekse maaşın yüzde 75'i oranında aylık almaktadır. İşe girmesi halinde bu oran yüzde 50'ye düşecektir. Eğer bir çocuğu varsa aldığı aylık yine yüzde 50'dir ve işe girmesinde herhangi bir düşme yaşamayacaktır. 

01.01.1990 SSK sigorta girişim var. 11.11.1970 doğumluyum, 6000 günüm bulunuyor. Ne zaman emekli olabilirim? 

İşe girişinize göre 25 yıl, 52 yaş ve 5525 prim gün şartlarına tabisiniz. Prim gün sayınız tamamlanmış. 25 yılınız 2015'te, 52 yaşınız 2022'de dolacak. Bu durumda emekli olacağınız tarih 01.01.2022 olacaktır. 15 yıl, 3600 prim gün şartı tamamlandığından SGK'dan alacağınız yaşı bekleyeceğinize dair yazıyla işverenliğe müracaat ederseniz tazminatınızı alabilirsiniz. Fakat işsizlik maaşına bağlanamazsınız.

NE ZAMAN EMEKLİ OLURUM?

30.03.1973 doğumluyum. 1992 sigorta başlangıç tarihim, 3100 gün primim var. Ne zaman emekli olurum?

İşe başlangıcınız 23.11.1992 tarihinden önce ise 25 yıl, 53 yaş ve 5600 prim gün şartlarına, bu tarihten sonra ise 25 yıl, 54 yaş ve 5675 prim gün şartlarına tabisiniz. Emekli olabilmeniz için hangi şartlara tabi iseniz o şartların üçünün de tamamlanması gerekmektedir. 

02.06.1973 doğumluyum. 01.12.2004 yılından beri esnaf Bağ-Kur'luyum. O zamandan beri primleri yatırmaya devam ediyorum. Ne zaman emekli olurum? 

Bağ-Kur'dan 9000 prim gün ve 60 yaşa tabisiniz. Emekli olabilmeniz için 9000 prim günü tamamlayıp 60 yaşınızın dolacağı 02.06.2033 tarihini beklemeniz gerekiyor. Son 3.5 yıl SSK ödemeniz halinde yine aynı tarihte 7000 günle SSK'dan emekli olabilirsiniz.
Ali Şerbetçi

Kaynak: http://www.takvim.com.tr/yazarlar/aliserbetci/2015/10/31/esten-alinan-olum-ayliginin-kesilmesi

Devamını Oku…

10 Yaşında Sigortalı Olmak Emekliliğe Sayılır Mı?

Reşit olma yaşı 18’den önce sigortalı olarak bir iş yerinde çalışmanın emekliliğe katkısının olup olmadığı çok sık karşılaştığımız soruların başında geliyor. Okurumuz Eyüp Bey de  “06.05.1974 doğumluyum. 11.07.1981’de 10 yaşındayken yaz tatilinde 2-3 ay bir iş yerinde çalışmıştım. Bu çalışmamla ilgili sigortam yapılmıştı. Şu an 41 yaşındayım ve yaklaşık 6 bin  gün sigortam var. Bu şartlara göre nasıl emekli olabilirim? 10 yaşındaki sigortalılığım emeklilikte dikkate alınır mı?” diye soruyor.

EMEKLİLİK İÇİN ÜÇ ŞART VAR

Emeklilik hesabı için gerekli olan yaş, prim günü ve sigortalılık süresi şartları şu şekilde hesaplanır:

1)Yaş Hesabı: Sigortalının emekli olması için gerekli yaş şartının hesabı yapılırken küçük yaşta da olsa sigortalı olunduğu tarih sigorta başlangıcı olarak esas alınır.

2) Prim Günü Hesabı: Okurumuz gibi küçük yaşta sigortalı olanlar için SGK’ya bildirilen sigorta bildirimleri emeklilik hesabında prim günü olarak dikkate alınır. Ayrıca hangi yaşta emekli olunacağının hesabında olduğu gibi ne kadar prim günü ile emekli olunmasında gerekli prim günü hesabı yapılırken küçük yaşta da olsa sigortalı olunduğu tarih sigorta başlangıcı olarak esas alınır.

3) Sigortalılık Süresi Hesabı: Yaş ve prim günü şartı haricinde bazı hallerde üçüncü bir şart olarak sigortalılık süresi şartı da bulunmaktadır. Bununla birlikte; 08.09.1999 öncesi sigortalıların emekli olabilmesi için sigortalılık süresi kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl olarak uygulanmaktadır. Bu süre genel olarak sigortalının işe başladığı tarihte başlar ama eğer okurumuz gibi 18 yaşından önce sigortalı olunmuşsa bu durumda sigortalılık süresi 18 yaşından itibaren başlatılır.

Buna göre, 18 yaşından önce sigortalı olanların sigorta giriş tarihleri ve adlarına ödenen sigorta primleri ile günleri emeklilik hesabında dikkate alınır. Bu kişilerin sigortalılık süreleri 18 yaşından itibaren hesap edilir.

25 YILI DOLDURMUŞ OLMALI

Yukarıdaki açıklamalara göre; okurumuz, 11.07.1984’te işe girip sigortalı olduğu için 48 yaş 5 bin 225 gün 25 yıllık sigortalılık süresini bitirmesi neticesinde emekli olacaktır. Görüldüğü üzere; okurumuzun emeklilik hesabı 10 yaşındayken sigortalı olduğu işe giriş tarihi esas alınarak hesaplanmıştır. Okurumuz prim gün sayısını doldurmuş ancak yaş şartını 48 yaşında, 25 yıllık sigortalılık süresini 18 yaşından sonra yapılan hesaplama ile 43 yaşında dolduracaktır.

SIK SIK RAPOR ALAN İŞÇİ İŞTEN ÇIKARILABİLİR Mİ?

SORU: Bir iş yerinde personel müdürüyüm. Gece vardiyalarında sürekli rapor alan birkaç işçimiz var. Diğerleri de bu işçilere bakarak tanıdıkları doktorlardan sahte olduğuna inandığımız ama ispat edemediğimiz raporlar alıyorlar. Rapor almayı alışkanlık haline getiren bu işçileri işten çıkarabilir miyiz? (Erdinç Gümüş)

CEVAP: 4857 sayılı İş Kanunu’nda, sağlık sebeplerinden dolayı işçinin işten atılması, işçinin kıdemine bağlı ihbar süresine altı hafta eklenmesine göre hesaplanır. Ancak okurumuzun belirttiği durum farklı.

Bu çerçevede rapor almayı alışkanlık haline getiren işçi, ihbar ile kıdem tazminatı ödenerek işten çıkarılabilir. 

Ersin Umdu

Kaynak: http://www.millet.com.tr/10-yasinda-sigortali-olmak-emeklilige-sayilir-mi-yazisi-1275963

Devamını Oku…

Gençler, Sosyal Güvenlikten Habersiz ve Ümitsiz

Gençlerimiz sosyal güvenlik algısında alarm veriyor. Hem temel bilgileri yetersiz hem de kurallara uymama eğilimleri fazla. Çözüm ise sosyal güvenliğin daha iyi anlatılmasında.

Geçen hafta uzun süredir üzerinde çalıştığım bir bilimsel araştırmayı Turgut Özal Üniversitesi bünyesinde ekip arkadaşlarım ile birlikte tamamladık ve rapor haline getirdik. Araştırmanın konusu ‘Türkiye'de Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Güvenlik Algı Düzeyleri'. Yani üniversiteli gençler sosyal güvenliğe nasıl bakıyorlar, bilgileri ve memnuniyetleri ne düzeyde, sosyal güvenlik yükümlülüklerine ilişkin ahlak düzeyleri ne durumda, bunu belirlemeye çalıştık. Bugün siz okuyucularımla bu araştırmanın çarpıcı sonuçlarını paylaşacağım.
Türkiye'de bu konuda şimdiye kadar yapılan en kapsamlı çalışma özelliği taşıyan araştırma 12 şehirde bulunan, 17 devlet ve 6 vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 23 üniversitede 1000 üniversite öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirildi.

Gençler sosyal güvenlikten bihaber

Yapılan araştırmada en dikkat çekici sonuçlardan birisi, üniversite gençliğinin sosyal güvenlik olgusundan ve haklarından haberdar olmaması.
Öyle ki en fazla üniversite öğrencilerini ilgilendirmesine karşın gelir testi uygulamasından bilgi sahibi olanların oranı sadece %21,7 seviyesinde kaldı. Üniversiteli gençlerin %78,3'ü ise gelir testi hususunda bilgi sahibi değil.
Bu duruma benzer şekilde üniversite gençliğinin sadece %26'sı kendisinin ne zaman emekli olacağını biliyor. Buna benzer şekilde üniversite gençleri hastaneye gittiklerinde ceplerinden para çıkıp çıkmayacağı konusunda da bilgi sahibi değiller. Araştırmaya katılan gençlerin sadece %26'sı bu konuda bilgi sahibi iken %74'ünün herhangi bir bilgisi yok.

Gençler için emeklilik hayal gibi

Araştırmada üniversite gençliğinin sosyal güvenlik algılarına yönelik yöneltilen en önemli sorulardan birisi sosyal güvenlik dendiği zaman akıllarına ilk olarak ne geldiğiydi. Bu soruda gençler en fazla cevabı %67,8 ile hastane/sağlık olarak verdiler. Bunu ise %15,8 ile iş kazaları izledi. Emeklilik ise sadece %12,2'de kaldı.
Bu sonuç gösteriyor ki gençler sosyal güvenliğin daha çok kısa vadeli yönünü önemsiyor. Buna karşın sosyal güvenliğin uzun vadeli unsuru olan emeklilik gençler açısından fazla göz önünde bulundurulmadı. Yani; gençler ya uzun vadeli düşünmek istemiyorlar ya da emeklilik, şartlar itibariyle kendileri için bir hayal gibi görünüyor.
Ayrıca üniversite gençliğinin sadece %27'si emekli olacağı zaman geçim sıkıntısı çekmeyeceğini düşünmekte iken %73'ü geçim sıkıntısı çekeceğini veya emin olmadığını ifade etti. Bu durum da gençlerin gelecek endişesini ve ümitsizliğini ortaya koymakta.

‘Sigortasız çalışmam!’ diyorlar

Araştırmada üniversiteli gençlerin sigortasız çalışıp çalışmama eğilimi de ölçülmeye çalışıldı ve bu amaçla da işverenleri sigortasız çalışmalarını isterse kabul edip etmeyecekleri soruldu. Bu soruya gençlerin %80,6'sı sigortasız çalışmayı kabul etmeyecekleri şeklinde cevap verirken %19,4'ü kabul edeceklerini ya da emin olmadıklarını ifade ettiler.
Buna karşın sosyal güvenlik ahlak düzeyinin ölçülmesine yönelik sorulan tuzak sorularda gençlerin bu eğiliminin kırıldığı görüldü. Örneğin, işverenin daha fazla ücret vereceğini söylemesi halinde sigortasız çalışmayacağını söyleyenlerin oranı %69 oranında çıktı. Yani sigortasız çalışmama eğilimi maddi çıkar durumunda %80.6'dan %69'a geriledi.

Sahte sigortalı olabilirim! Primimi süresinde yatırmam!

Araştırmada üniversiteli gençlerin sadece %47.5'i bir işyerinden sahte sigortalı gösterilmeyi kabul etmeyeceğini ifade etti. Dolayısıyla gençler arasında sahte sigortalılık eğiliminin yüksek olduğu ve sosyal güvenlik ahlakı açısından olumsuz bir tablonun bulunduğu görüldü.
Bunun yanı sıra gençlerin %37'si hak etmemesine karşın birilerine para vererek (yani rüşvetle) emekli olabileceğini ifade etti. Yine gençlerin %35'i daha az prim ve vergi ödemek için muhasebecisine talimat verebileceğini, daha fazla ücret verse de işçisini asgari ücretten SGK'ya bildireceğini ve aylığının kesilmemesi için yalan beyanda bulunabileceğini belirtti.
Gençlerin %43'lük bir kesimi ise sürekli çıkan af yasaları nedeniyle vergi ve primlerini süresinde ödemeyi düşünmediklerini ifade ettiler. 

Kimse sosyal güvenlik sisteminden memnun değil

Araştırma, üniversite gençliğinin sosyal güvenlik sisteminden memnun olmadığını da ortaya koydu. Nitekim katılımcıların sadece %20'si sosyal güvenlik sisteminin iyi işlediğini düşünmekte iken %80'i sistemin kötü işlediğini ya da emin olmadığını belirtti.
Aynı şekilde üniversite gençliğinin %29'u sağlık sisteminden memnun olduğunu belirtirken, sadece %8.6'sı emekli aylıklarının yeterli seviyede olduğunu düşünmekte. Bunun yanı sıra ülkemizde toplanan primlerin doğru harcandığına inanan gençlerin oranı ise sadece %10.

Sosyal güvenlik gençlere daha iyi anlatılmalı

Üniversiteli gençlerin sosyal güvenlik ahlak düzeylerini tespite yönelik sorulan sorulara verilen olumlu cevap oranlarının ortalaması alındığında ortalama ahlaklı eğilim oranı % 65.6 olarak çıkmakta. Dolayısıyla gençlerin ortalama %34.4'ü sosyal güvenlik yükümlülükleri karşısında ahlaklı bir eğilim göstermiyor. Bu tablo orta ve uzun vadede kayıtdışılık ile sosyal güvenlik suiistimallerine yönelik ülkemizdeki olumsuz tablonun değişmeyeceği varsayımını da kuvvetlendiriyor.

İş ahlakını es geçmeyin

Üniversite gençliğinin uzun vadeli düşünceden uzak durması ve bunun da dolaylı olarak kayıtdışı çalışmaya yönelmelerine neden olması hususu göz önünde bulundurularak sosyal güvenliğin uzun vadeli faydalarından, gerekliliğinden ve sağladığı haklardan yola çıkarak gençlerin bilinçlendirilmesi gerekli. Bunun yanı sıra sosyal güvenlik suiistimallerinin gerek bireysel gerekse de toplumsal zararları gençlere anlatılmalı. Çünkü sadece haklar ve faydalar açısından bilinçlendirmenin ahlaki davranışlar üzerindeki etkisi çok kısıtlı. Bu sebeple eğitimler her iki yönüyle ele alınarak verilmeli.

Kaynak: http://www.meydangazetesi.com.tr/gencler-sosyal-guvenlikten-habersiz-ve-umitsiz-makale,1500.html

Devamını Oku…